Kampania 2015: Przełącz się na zdrowie. Stop cukrzycy.

Fundacja EDF Polska początkiem roku 2015 rozpoczęła kampanię prozdrowotną: Przełącz się na zdrowie. Stop cukrzycy. Projekt zachęcał pracowników firmy EDF Polska do przekazania 1% podatku na realizację kompleksowego programu przeciwdziałania tej nieuleczalnej chorobie. W ramach działań profilaktycznych w każdym oddziale EDF Polska odbyły się spotkania z diabetologiem, dietetykiem oraz podstawowe badania krwi, wykluczające chorobę.

Dodatkowo stworzyliśmy „Niezbędnik zdrowego człowieka”, który jest formą poradnika z możliwością zapisywania własnych przepisów, uwag. Zachęcamy do podzielenia się NIEZBĘDNIKIEM z rodziną, znajomymi. To wydanie zamieszczamy w formie PDF, który można pobrać i zapisać. Niewykluczone, że wiele osób taka wiedza zmobilizuje do odwiedzenia lekarza pierwszego kontaktu. Liczę, że to wydanie znajdzie miejsce na półce w każdym domu.

Pamiętajmy jednak, że nie każdy musi zachorować na cukrzycę. To od nas w dużej mierze zależy jaki sposób na dalsze życie wybierzemy. Chorzy mimo cukrzycy też mogą cieszyć się długim życiem jednak warunkiem jest odpowiednia wiedza o chorobie, która i dla zdrowych jest niezbędna. Nie lekceważmy cukrzycy! Można temu zapobiec poprzez jej wykrycie nawet na wiele lat przed wystąpieniem objawów. Weźmy sprawę w swoje ręce.. tak zachęca do badań dr n.med. Violetta Szostek-Gaweł, specjalista chorób wewnętrznych, specjalista diabetolog.


Co 10 sekund na świecie diagnozuje się cukrzycę u kolejnej osoby.

Co 6 sekund ktoś umiera z powodu jej powikłań.

Blisko 382 miliony osób na świecie, w tym 3 miliony w Polsce, choruje obecnie na cukrzycę.

Cukrzyca to pierwsza niezakaźna choroba uznana przez ONZ za epidemię XXI wieku.

Szacuje się, że w 2035 roku liczba chorych sięgnie 592 milionów. (1)

1 Atlas, IDF 6 edycja, 14. Listopada 2013


Zdrowa dieta i ruch to podstawa

O tym, jak groźnym i podstępnym wrogiem jest cukrzyca i jak się przed nią uchronić mówi dr n. med. Violetta Szostek-Gaweł – specjalista chorób wewnętrznych, specjalista diabetolog, Przychodnie Specjalistyczne MED.-ART  ŻORY, Poliklinika V&W Gaweł.

Katarzyna Dera:
Cukrzyca –
kto na nią nie choruje, prawdopodobnie nie rozumie, na czym polega jej podstępność. Jak najprościej wytłumaczyć co to za choroba?

Dr n. med. Violetta Szostek-Gaweł:
Cukrzyca to wyniszczająca i podstępna choroba, która wymaga leczenia przez całe życie i predysponuje do rozwoju wielu groźnych powikłań. Zapamiętajmy, że to choroba przemiany materii, choroba naszego metabolizmu, której podstawowym objawem jest podwyższony poziom cukru we krwi.

Prawidłowo wygląda to tak, że organizm przetwarza węglowodany w przewodzie pokarmowym w glukozę , która trafia do krwi. Z krwi przy pomocy insuliny –hormonu produkowanego przez trzustkę- transportowana jest do wszystkich komórek, dla których jest źródłem energii .

W cukrzycy typu 1 trzustka nie produkuje insuliny dlatego leczenie opiera się od początku na podawaniu insuliny. W cukrzycy typu 2 dochodzi do upośledzenia wydzielania insuliny i pojawia się zjawisko insulinooporności. W typie 2 cukrzycy początkowo możemy leczyć pacjentów tabletkami , dietą i ruchem, ale w większości przypadków w pewnym momencie trwania choroby pacjenci wymagają podania insuliny. Do wnętrza komórek dociera za mało glukozy, a jednocześnie rośnie jej poziom we krwi. Przewlekle wysoki poziom glukozy powoduje upośledzenie funkcji poszczególnych narządów: serca, oczu, mózgu oraz nerwów. Proszę pamiętać- podstawą rozpoznania cukrzycy jest stwierdzenie obecności wysokiego poziomu cukru we krwi.


D.: A jakie są podstawowe objawy choroby, które powinny nas zaniepokoić?

V.Sz-G.: Gdy przez dłuższy czas podwyższony jest poziom cukru to występują objawy kliniczne na podstawie których już sam chory stara się ustalić co mu dolega.

A oto podstawowe zmiany:

  • wzmożone pragnienie: chory wypija dużo więcej płynów niż zwykle,
  • poliuria: zwiększone oddawanie moczu zwłaszcza w nocy, chory często tłumaczy sobie na początku, że dużo wypił płynów przed pójściem spać,
  • osłabienie-spadek wagi w krótkim czasie,
  • zaburzenia wzroku,
  • zwiększony apetyt-obżarstwo zwłaszcza w nocy przy stałej wadze to także objaw cukrzycy.

Niestety te objawy pojawiają się już w późnym etapie rozwoju cukrzycy. Statystycznie rozpoznanie cukrzycy stawiane jest po siedmiu latach. Dlaczego tak późno? Dlaczego co druga osoba chora na cukrzycę o tym nie wie? Właśnie dlatego, że jest to choroba podstępna. Przez wiele lat nie daje objawów albo objawy są bagatelizowane bądź ukrywane przez chorego. Dlatego właśnie zalecane jest kontrolne wykonywanie badań przesiewowych krwi i moczu na obecność cukru.


K.D.: Zatem co jest dla diabetologa najtrudniejsze w tym procesie zmian?

V.Sz-G.: Rozpoznanie cukrzycy   jest łatwe, ale wykrycie znacznie trudniejsze. Ja jako diabetolog od lat poszukuję cukrzycy u osób, których krewni chorują na cukrzycę typu 2. Szukam jej również u osób z nadwagą bądź otyłością , często i u osób po 40-tym roku życia. To wykrycie cukrzycy czy stanu przedcukrzycowego sprawia mi ogromną satysfakcję zawodową. Osoba, której przekazuje taką diagnozę jest bardzo zdziwiona i wystraszona . I właśnie ten strach przed powikłaniami (ślepota, amputacja kończyn) pozwala na wdrożenie działań interwencyjnych jak najwcześniej.


K.D.: Z tego co mi wiadomo to już nie jest tylko choroba XXI wieku, ale prawdziwa epidemia, która atakuje zarówno kobiety w ciąży, dzieci, dorosłych, jaki i seniorów. W każdej minucie ktoś dowiaduje się o tym piętnie nadanym na całe życie. Jak przeciętny Pan Kowalski może od dzisiaj zadbać o swoje i najbliższych zdrowie, od czego zacząć?

V.Sz-G.: Stały wzrost zachorowalności na cukrzycę ma ścisły związek ze współczesnym, niezdrowym trybem życia i jego efektami w postaci nadciśnienia czy otyłości. Wzrost zachorowalności na cukrzycę to cena cywilizacji. Nasi przodkowie poruszali się pieszo. My mamy samochody, żywność wysoko przetworzoną, którą zjadamy w pośpiechu. Drodzy Państwo konieczne jest podjęcie zmian w dotychczasowym stylu życia. Zalecam moim pacjentom aktywność w codziennym życiu: samochód zostawmy w przeciwległym kącie parkingu, omijajmy windy czy schody ruchome. Emerytom zalecam częste wyrzucanie śmieci . Pracownikom biurowym -samodzielne przenoszenie dokumentów do działów na innych piętrach. Te działania wydają się proste, ale pomyślcie, jak ich często unikamy. Jedna z pacjentek była bardzo zdziwiona , że zalecam jej zrezygnowanie z windy podczas gdy ona płaci taki wysoki czynsz, gdzie wliczony jest koszt windy. Pracownica biurowa była zdziwiona czemu ma sama biegać z dokumentami podczas gdy w firmie jest goniec. Wynoszenie śmieci kilka razy dziennie, w jakim celu? Mamy przecież zsypy na śmieci.

Podstawą leczenia i profilaktyki cukrzycy jest dieta cukrzycowa przeznaczona dla człowieka zdrowego.

Pamiętajmy:

  • należy spożywać w ciągu dnia sześć -siedem mało obfitych posiłków, najlepiej na małych talerzykach, o stałych godzinach,
  • rozważnie dobierajmy produkty (czytajmy etykiety -zawartość kaloryczna, zawartość węglowodanów),
  • unikajmy cukrów prostych i produktów zawierających cukier (słodycze),
  • unikajmy tłuszczów (głównie zwierzęcych),
  • unikajmy pokarmów wysoko przetworzonych i ubogo resztkowych (prosty wybór- pomarańcza zamiast soku pomarańczowego, chleb razowy zamiast chleba białego),
  • nie należy pić dużo alkoholu, piwo to też napój alkoholowy (1 piwo ma tyle kalorii, co duży kotlet schabowy).

Ograniczenia dietetyczne i wysiłek prowadzą do zrzucenia zbędnych kilogramów, a to klucz do sukcesu. Amerykańskie badania wykazały , że utrata 5-7% wagi i regularnie ćwiczenia przez większość dni w tygodniu (po 30 minut dziennie) zmniejszają ryzyko wystąpienia cukrzycy o 58%, a u osób po 60r. życia nawet 71%.

Reasumując: Jedźmy mniej , częściej, ale regularnie. Powoli przeżuwajmy każdy kęs. Pijmy przed lub po posiłku. Ruszajmy się i kontrolujemy wagę.


D.: Już sama cukrzyca wywołuje zgrozę, a co dopiero powikłania cukrzycowe, co każdy w tym temacie winien wiedzieć?

V.Sz -G.: O cukrzycy nadal się myśli w Polsce w sposób schematyczny i stereotypowy. Większość osób nie kojarzy cukrzycy z ciężkimi powikłaniami dlatego też nie przywiązuje wagi do regularnej kontroli glikemii. W Polsce ponad 2,5mln osób, czyli 6,54% populacji choruje na cukrzycę. U ponad 30% z nich choroba pozostaje nierozpoznana. 750 tys .osób choruje na cukrzycę ale nie jest leczonych. W programach leczenia dializami z powodu niewydolności nerek znajduje się na stałe ponad 3,5 tys. chorych na cukrzycę. Co roku u chorych na cukrzycę przeprowadza się 14 tys. amputacji stóp. Cukrzyca postrzegana jest jako lekka choroba w przeciwieństwie do raka. Pamiętajmy, że nie ma takiej definicji. Już w momencie rozpoznania proces destrukcyjny organizmu się toczy. Cukrzyca skraca oczekiwany czas przeżycia o 6-10 lat. Pacjent z cukrzycą wygląda znacznie starzej.

Około 4mln Polaków ma stan przedcukrzycowy. Trzeba pamiętać, że jest to stan w którym poziom glukozy we krwi powoli zbliża się do poziomu cukrzycy. Stężenie cukru we krwi przekracza normę, ale lekarz jeszcze nie rozpoznaje cukrzycy. Jest to jednak stan kiedy zwiększa się zagrożenie dla serca, mózgu ,nerek i nerwów. Jeśli usłyszymy rozpoznanie – nietolerancja węglowodanów lub zaburzenie glikemii na czczo to oznacza, że musimy rozpocząć działania profilaktyczne. Stan cukrzycowy to tykający zegar odliczający czas do wystąpienia zawału serca, udaru mózgu, ślepoty czy niewydolności nerek. To nic innego jak zapalenie światełka ostrzegawczego: muszę działać by nie było za późno. Bo w ciągu 3 lat u co trzeciego przedcukrzyka rozwinie się cukrzyca, a potem jej powikłania.

Powikłania cukrzycy to nie tylko cierpienie samego chorego. To problem rodziny podejmującej opiekę nad obłożnie chorym współmałżonkiem, rodzicami, rodzeństwem czy dziadkami.


K.D.: Z jakimi kosztami leczenia musi liczyć się osoba chora na cukrzycę? W jakim zakresie i komu pomaga NFZ? 

V.Sz-G.: Nieodłącznym elementem leczenia cukrzycy jest samokontrola. Pacjent w poradni diabetologicznej bądź w aptece otrzymuje bezpłatnie glukometr. Paski są refundowane (opłata ryczałtowa) w grupie pacjentów z cukrzycą typu 1 oraz z cukrzycą typu 2 wymagających podawania insuliny 4x dziennie. Dla pozostałej grupy są objęte częściową refundacją. Koszty leczenia cukrzycy nowoczesną insuliną analogową to około 40zł miesięcznie.

W Polsce refundowana jest od 2012 roku terapia osobistą pompą insulinową dla pacjentów z cukrzycą typu 1 do 26 roku życia. Nasza poradnia, NZOZ MED-ART., jako jedyna na Śląsku zakłada refundowane w całości przez NFZ pompy insulinowych u dorosłych pacjentów od 18 do 26 roku życia. Po odpowiednim przeszkoleniu zakwalifikowany pacjent otrzymuje na własność pompę insulinową. Należy dodać , że osprzęt do pomp do 26 roku jest całkowicie refundowany. Po 26 roku życia pacjent dopłaca 30%.

Gorzej jest z dostępnością nowoczesnych leków. Polscy chorzy płacą za paski, większość nowoczesnych leków jest pełnopłatna. Od lat na refundacje oczekują inkretyny- leki bezpieczne nie powodujące hipoglikemii. To leki które mogą odroczyć w czasie leczenie insuliną. Jesteśmy ciągle w przedsionku Europy. Dążymy za innymi ale niestety polscy lekarze przed wypisaniem nowoczesnego leku muszą przekonać pacjenta by kupił lek za 100% odpłatność. Leczenie cukrzycy w Polsce nowoczesnymi lekami niestety jest kosztowne. Na kurację miesięczną kosztującą 170-450 zł stać niewielką grupę pacjentów. W innych krajach Unii Europejskiej nowoczesne leki są już refundowane. Z perspektywy społecznej koszt leczenia cukrzycy w Polsce wynosi około 6 mld złotych. W rankingach Euro Consumer Diabetes Index (Europejski Konsumencki Ranking Opieki i Leczenia Chorych na Cukrzycę) Polska znajduje się na 25 miejscu (na 30 ocenianych krajów) pod względem jakości opieki diabetologicznej.


K.D.: Jaką rolę w leczeniu odgrywa aspekt psychologiczny?

V.Sz-G.: Cukrzyca to choroba o charakterze przewlekłym. Raz podjęta dieta jest dietą do końca życia. Wysiłek fizyczny i samokontrola glikemii to nieodłączny element codziennego życia z cukrzycą. Podawanie insuliny, szacowanie posiłków. I właśnie ta stała gotowość, to ciągłe myślenie o chorobie jest przyczyną braku akceptacji choroby. Pacjent z cukrzycą bez wsparcia rodziny, przyjaciół zniechęca się do leczenia. A w leczeniu cukrzycy najważniejsza jest determinacja – wytrwałość w dążeniu do celu. Tym celem jest uniknięcie lub opóźnienie wystąpienia powikłań cukrzycy. Wielu pacjentów wymaga opieki psychologa. To rolą psychologa   jest wzbudzenie w pacjencie poczucia wpływu na przebieg choroby. Najtrudniejszym zadaniem w leczeniu cukrzycy jest zmotywowanie pacjenta. To sztuka wymagająca zdolności interpersonalnych. Najważniejsze to wzbudzić zaufanie pacjenta, tylko wtedy można odnieść sukces.


K.D.: Fundacja EDF Polska postanowiła rozpocząć walkę z tym problemem. Chcemy, żeby każdy pracownik przekazał swój 1 % rozliczenia rocznego na walkę z cukrzycą. My w zamian za to przeprowadzimy w każdym oddziale EDF Polska S.A. szereg spotkań z diabetologami, dietetykami i trenerami fitnessu, aby uświadomić każdemu, jakie może czyhać na niego niebezpieczeństwo. Jak Pani może zachęcić pracowników do przekazania 1% oraz do przyjścia na te spotkania?

V.Sz-G.: Nie lekceważ cukrzycy! To główna przyczyna zawałów serca, udarów mózgu, utraty wzroku, niewydolności nerek czy amputacji kończyn. Możesz temu zapobiec poprzez jej wykrycie nawet na wiele lat przed wystąpieniem objawów. Weź sprawę w swoje ręce –przyjdź na organizowane spotkania, a potem ważne informacje przekaż najbliższym.

Na zakończenie przekazuje Państwu przesłanie warte do rozważenia… „ PONIEWAŻ CUKRZYCA NIE BOLI WARTO POSZUKAĆ JEJ U OSÓB POZORNIE ZDROWYCH. NIE MA LUDZI ZDROWYCH – SĄ TYLKO NIEZBADANI.”

Dziękuję za uwagę Dr n. med. Violetta Szostek-Gaweł